Supreme Court virtual cloud space scam FIR clubbing: ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કરતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, કોઈપણ આરોપી એ નક્કી કરી શકે નહીં કે છેતરપિંડીનો ભોગ બનેલા પીડિતો પોતાની ફરિયાદ કયા રાજ્યમાં કે કયા પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાવે. આ મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી સાથે સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ચ્યુઅલ ક્લાઉડ સ્પેસના વેચાણ સાથે જોડાયેલા કથિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રોડ મામલે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં નોંધાયેલી FIRને એકસાથે ભેગી કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ જજોની બેન્ચ સમક્ષ થઈ સુનાવણી
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત તેમજ ન્યાયાધીશ જોયમાલ્ય બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનાની ત્રણ સભ્યોની ખંડપીઠ સમક્ષ ભૂમિ ઉત્પલભાઈ પટેલ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી વિશેષ અરજી પર સુનાવણી ચાલી રહી હતી. અરજદાર પટેલે પોતાના વિરુદ્ધ ગુજરાત અને હરિયાણા રાજ્યમાં નોંધાયેલા વિવિધ ફોજદારી કેસોને એક જ જગ્યાએ ભેગા કરવા અને કાનૂની રાહત આપવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટના દ્વાર ખટખટાવ્યા હતા.
એક રાજ્યની અંદરના કેસો માટે હાઈકોર્ટમાં જવાની આપી છૂટ
ગુજરાત અને હરિયાણા એમ બે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં નોંધાયેલી FIRને એકસાથે જોડવાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કરતા ખંડપીઠે જણાવ્યું હતું કે, તપાસની પ્રક્રિયામાં થતા ઓવરલેપને આરોપીને કોઈપણ પ્રકારનો કાનૂની ફાયદો પહોંચાડવાનો આધાર બનાવી શકાય નહીં. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે એવી સ્પષ્ટતા કરી હતી કે જો અરજદાર ઈચ્છે તો કોઈ એક જ રાજ્યની અંદર નોંધાયેલા કેસોને એકસાથે ભેગા કરવા સંબંધિત રાહત મેળવવા માટે તે રાજ્યની સંબંધિત અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી હાઈકોર્ટ સમક્ષ અરજી કરી શકે છે.
‘સંગઠિત સાયબર ગુનાઓ સામે કાયદો સૌથી કડક રીતે લાગૂ થવો જોઈએ’: જસ્ટિસ બાગચી
સુનાવણી દરમિયાન સંગઠિત સાયબર ગુનાઓ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા ખંડપીઠે કહ્યું હતું કે આવા આર્થિક અને ડિજિટલ ગુનાઓનો સામનો કરવા માટે કાયદાનો સૌથી કડક રીતે અમલ થવો અનિવાર્ય છે. ન્યાયાધીશ જોયમાલ્ય બાગચીએ આકરા શબ્દોમાં ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે, "કોઈ આરોપી એ નક્કી ન કરી શકે કે પીડિતો પોતાની ફરિયાદ ક્યાં નોંધાવે અને ન તો તે અલગ-અલગ રાજ્યોની પોલીસને તેમના અધિકારક્ષેત્રમાં બનેલા કથિત ગુનાઓની તપાસ કરતા રોકી શકે છે."
નરમાશ દાખવવાની અરજદારની અપીલ સુપ્રીમ કોર્ટે ફગાવી
જસ્ટિસ બાગચીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, "અમે એકસમાન તપાસ ધરાવતા કેસોમાં આરોપીને કોઈ લાભ આપવાના નથી. આ બાબતે તપાસ એજન્સીઓએ જ વિચારવાનું છે." અરજદારના વકીલ દ્વારા કોર્ટ સમક્ષ નરમાશ દાખવવા અને રાહત આપવા માટે કરવામાં આવેલી અપીલને ફગાવી દેતા જસ્ટિસ બાગચીએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો કે બેન્ચ કોઈપણ પ્રકારની છૂટછાટ આપવાના મૂડમાં નથી. તેમણે કહ્યું કે, "કોઈ છૂટછાટ નહીં. કાયદાને તેના સૌથી કડક સ્વરૂપમાં જ લાગુ કરવામાં આવશે."
ગાંધીનગર અને ફરીદાબાદની કોર્ટમાં કેસ પેન્ડિંગ
અદાલતી રેકોર્ડ મુજબ, અરજદાર ભૂમિ ઉત્પલભાઈ પટેલ વિરુદ્ધ ફોજદારી કાર્યવાહી હાલ ગુજરાતના ગાંધીનગર અને હરિયાણાના ફરીદાબાદની નીચલી અદાલતોમાં પેન્ડિંગ છે. રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે પટેલે અગાઉ પોલીસ સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું અને તેનાથી સંબંધિત કસ્ટડી સર્ટિફિકેટ પણ કોર્ટના રેકોર્ડ પર રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આરોપી એક કાચા કામના કેદી (વિચારાધીન કેદી) તરીકે 5 મહિના અને 5 દિવસ સુધી ન્યાયિક કસ્ટડીમાં રહ્યા હતા અને તેમને ગુજરાતના અમદાવાદ સ્થિત સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
શું છે વર્ચ્યુઅલ ક્લાઉડ સ્પેસ રોકાણ કૌભાંડ?: આ પ્રકારના સાયબર ફ્રોડમાં ઠગ ટોળકીઓ રોકાણકારોને એવી લાલચ આપે છે કે તેઓ ડિજિટલ ક્લાઉડ સર્વર અથવા વર્ચ્યુઅલ સ્ટોરેજ સ્પેસ ખરીદીને ભાડે આપે, જેના બદલામાં તેમને દર મહિને ઊંચું નિશ્ચિત વળતર (ROI) મળશે. શરૂઆતમાં થોડા મહિના નફો ચૂકવીને વિશ્વાસ જીત્યા બાદ કંપનીઓ અચાનક વેબસાઇટ અને એપ બંધ કરીને કરોડો રૂપિયા લઈને ફરાર થઈ જાય છે.
FIR ક્લબિંગ (Clubbing of FIRs) અંગે કાયદાકીય સ્થિતિ: ભારતીય બંધારણ અને ફોજદારી કાયદા (BNSS) મુજબ, જો એક જ ઘટના અંગે એક જ રાજ્યમાં એકથી વધુ FIR નોંધાઈ હોય તો હાઈકોર્ટ તેને એકસાથે ભેગી કરી શકે છે. પરંતુ જો અલગ-અલગ રાજ્યોમાં અલગ-અલગ પીડિતો સાથે છેતરપિંડી થઈ હોય, તો દરેક રાજ્યની પોલીસને પોતાના નાગરિકોની ફરિયાદ પર સ્વતંત્ર તપાસ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર રહે છે.








