Ujjain standing Hanuman: મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનના સરાફા વિસ્તારમાં આવેલા આશરે 170 વર્ષ જૂના હનુમાન મંદિરની મૂર્તિને લઈને ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સિંહસ્થ મેળાની તૈયારીઓ અંતર્ગત રસ્તા પહોળા કરવાની કામગીરી દરમિયાન મંદિરનું મુખ્ય માળખું તોડી પાડવામાં આવ્યા બાદ હનુમાનજીની મૂર્તિ હાલમાં તંબુમાં રાખવામાં આવી છે. આ દરમિયાન સોમવાર અને મંગળવારની મધરાત્રે ભોપાલથી આવેલી એક સર્વે ટીમે આધુનિક સાધનોની મદદથી મૂર્તિનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. ટીમે આશરે દોઢ કલાક સુધી તપાસ કરી હતી. જોકે, મૂર્તિને અન્યત્ર ખસેડવામાં આવશે કે નહીં તે અંગે વહીવટીતંત્રે હજુ સુધી સત્તાવાર નિર્ણય જાહેર કર્યો નથી.
મંદિરનું માળખું તૂટ્યું, તંબુમાં થાય છે હનુમાનજીનાં દર્શન
ઉજ્જૈનના સરાફા વિસ્તારમાં કંથલથી છત્રી ચોક તરફ જતા માર્ગ પર આ પ્રાચીન હનુમાન મંદિર આવેલું છે. શહેરમાં સિંહસ્થ મેળાની તૈયારીઓ માટે રસ્તા પહોળા કરવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. આ દરમિયાન ઓગસ્ટના અંતથી મંદિરને અન્યત્ર ખસેડવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી હતી. મળતી માહિતી મુજબ, મંદિરનું મુખ્ય માળખું તોડી પાડવામાં આવ્યું છે, પરંતુ હનુમાનજીની મૂર્તિ હજુ સુધી દૂર કરવામાં આવી નથી. હાલ મૂર્તિને તંબુમાં રાખવામાં આવી છે, જ્યાં ભક્તો દરરોજ દર્શન કરવા અને પૂજા કરવા માટે આવે છે. મંદિરના સેવક રામુ ગુરુના જણાવ્યા મુજબ, માળખું તોડી પાડવામાં આવ્યું હોવા છતાં ભક્તોની અવરજવર ચાલુ છે.
મધરાત્રે ભોપાલની ટીમે શું તપાસ કરી?
સોમવાર-મંગળવારની રાત્રે મંદિર ખોલવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ ભોપાલથી આવેલી સર્વે ટીમે ઉજ્જૈનના એસડીએમ એલ.એન. ગર્ગની હાજરીમાં આધુનિક મશીનો અને સાધનોની મદદથી મૂર્તિનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું.
અહેવાલો અનુસાર, તપાસ દરમિયાન મુખ્યત્વે બે બાબતો સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો:
- મૂર્તિની ઊંડાઈ: મૂર્તિ જમીનમાં કેટલી ઊંડે સુધી સ્થાપિત છે તેની તપાસ.
- મૂર્તિની સ્થિરતા: મૂર્તિને જમીન સાથે જોડતી રચના અથવા લંગર કેવી રીતે કાર્ય કરે છે અને તેને ખસેડવાથી નુકસાન થવાની કેટલી શક્યતા છે તેની ચકાસણી.
આ કામગીરી આશરે દોઢ કલાક સુધી ચાલી હતી. જોકે, તપાસનો સંપૂર્ણ અહેવાલ કે તેના તારણો જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. તેથી આ નિરીક્ષણના આધારે મૂર્તિ હટાવવાનો નિર્ણય લેવાયો છે એવું કહેવું હાલ યોગ્ય નથી.
મધરાત્રે નિરીક્ષણ થતાં ઊભા થયા સવાલો
મોડી રાત્રે કરવામાં આવેલી આ તપાસને પગલે સ્થાનિક સ્તરે સવાલો પણ ઊભા થયા છે. હિન્દુ નેતા અને પૂર્વ કાઉન્સિલર સંતોષ વ્યાસે નિરીક્ષણના સમય અને પ્રક્રિયા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. તેમનું કહેવું છે કે મૂર્તિની રચના અને તેને સુરક્ષિત રીતે ખસેડવાની શક્યતા અંગે તપાસ કરવાની હતી, તો આ પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક રીતે પણ થઈ શકતી હતી. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે જાહેરમાં માહિતી આપ્યા વિના મધરાત્રે સર્વે ટીમને કેમ બોલાવવામાં આવી? તેમના મતે, આવી કામગીરી અંગે સ્પષ્ટતા ન થવાથી ભક્તોમાં મૂંઝવણ અને આશંકા ઊભી થઈ શકે છે. જોકે, મધરાત્રે જ નિરીક્ષણ કેમ કરવામાં આવ્યું તે અંગે વહીવટીતંત્રનો સત્તાવાર ખુલાસો ઉપલબ્ધ નથી. તેથી તપાસ ગુપ્ત રીતે મૂર્તિ હટાવવાની તૈયારીનો ભાગ હતી એવો નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં.
શાહી મસ્જિદનો ઉલ્લેખ કરીને પણ ઉઠાવ્યા સવાલો
સંતોષ વ્યાસે છત્રી ચોકમાં આવેલી શાહી મસ્જિદનો ઉલ્લેખ કરીને પણ વહીવટીતંત્રની કામગીરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના દાવા મુજબ, ત્યાંના એક ભાગને દૂર કર્યા બાદ બાંધકામની કામગીરી શરૂ થઈ ગઈ છે, જ્યારે હનુમાન મંદિરનું માળખું તોડી પાડ્યા પછી પણ મૂર્તિ તંબુમાં રાખવામાં આવી છે. આ સરખામણી અને આક્ષેપો સંતોષ વ્યાસે કર્યા છે. આ અંગે વહીવટીતંત્ર તરફથી સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા અથવા સ્પષ્ટતા સામે આવી છે કે નહીં, તે ઉપલબ્ધ માહિતી પરથી સ્પષ્ટ થતું નથી.
હવે હનુમાનજીની મૂર્તિનું શું થશે?
હાલ સમગ્ર મામલામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન હનુમાનજીની મૂર્તિના ભવિષ્યને લઈને છે. ભોપાલની ટીમે કરેલા નિરીક્ષણનો હેતુ મૂર્તિની ઊંડાઈ, સ્થિરતા અને તેને ખસેડવાથી થઈ શકે તેવા નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવાનો હોવાનું જણાવાયું છે. પરંતુ મૂર્તિને અન્ય સ્થળે ખસેડવામાં આવશે કે તેને ત્યાં જ રાખવા માટે કોઈ વિકલ્પ શોધવામાં આવશે, તે અંગે હજુ સુધી સત્તાવાર નિર્ણય જાહેર થયો નથી. સર્વેનો અહેવાલ સામે આવ્યા બાદ જ વહીવટીતંત્રની આગળની કાર્યવાહી અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકશે. હાલમાં ભક્તો તંબુમાં સ્થાપિત હનુમાનજીનાં દર્શન કરી રહ્યા છે. મૂર્તિ અંગેની કોઈપણ અંતિમ કાર્યવાહી પહેલાં વહીવટીતંત્ર તરફથી સ્પષ્ટ માહિતી અને નિર્ણયની જાહેરાત મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
