Ved Rahi Passes Away: ભારતીય સિનેમા અને સાહિત્ય ક્ષેત્રે પોતાની આગવી છાપ છોડનારા દિગ્ગજ રાઇટર અને ડિરેક્ટર વેદ રાહીનું 93 વર્ષની વયે નિધન થતાં સમગ્ર કળા જગતમાં ઘેરા શોકની લહેર ફરી વળી છે. તેઓ લાંબા સમયથી બીમારી સામે ઝૂઝી રહ્યા હતા. 1 નવેમ્બર 2026ના રોજ મહારાષ્ટ્રના થાણે સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. ત્યારબાદ થાણેના કોપારી સ્મશાન ઘાટ ખાતે સગા-સંબંધીઓ અને કળાપ્રેમીઓની હાજરીમાં તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા. તેમના જવાથી જમ્મુ-કાશ્મીરના સાંસ્કૃતિક વારસા તેમજ હિન્દી સિનેમાને ક્યારેય ન પૂરી શકાય તેવી મોટી ખોટ પડી છે.
ડોગરી સાહિત્યના મજબૂત સ્તંભ અને સર્વોચ્ચ સન્માન
વેદ રાહી માત્ર એક શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ સર્જક જ નહોતા, પરંતુ તેઓ આધુનિક ડોગરી ભાષાના બહુમૂલ્ય સ્તંભ ગણાતા હતા. તેમણે વાર્તાઓ, નવલકથાઓ અને કવિતાઓ દ્વારા ડોગરી ભાષા અને સાહિત્યને એક નવો અરીસો આપ્યો હતો. તેમના પિતાએ વર્ષ 1924માં કાશ્મીરમાં 'રણબીર' નામનું પહેલું અખબાર શરૂ કર્યું હતું, જેથી પત્રકારત્વ અને લેખનના સંસ્કાર તેમને વારસામાં મળ્યા હતા. સાહિત્ય ક્ષેત્રે તેમના વિશિષ્ટ પ્રદાન બદલ ભારત સરકાર દ્વારા વર્ષ 1983માં તેમના વાર્તા સંગ્રહ 'આલે' માટે સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત વર્ષ 2024માં તેમને સંગીત નાટક ફેલોશિપ અને તાજેતરમાં સાહિત્ય અકાદમીના સર્વોચ્ચ સન્માન 'મહત્તર સદસ્યતા'થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
બોલીવુડમાં સફળ લેખક તરીકેની શરૂઆત
સિનેમા જગતમાં વેદ રાહીની સફર ખુબ જ રોચક અને પ્રેરણાદાયી રહી હતી. તેમણે વર્ષ 1966માં પ્રસિદ્ધ ફિલ્મ 'યે રાત ફિર ના આયેગી'થી સ્ક્રીનપ્લે રાઇટર તરીકે બોલીવુડમાં પોતાનું પહેલું કદમ મૂક્યું હતું. ત્યારબાદ 1970માં આવેલી યાદગાર ફિલ્મ 'પવિત્ર પાપી' અને 1971ની ફિલ્મ 'આપ આયે બહાર આઈ'માં લેખક અને સંવાદદાતા તરીકે ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી કરી હતી. તેમણે પોતાના ધારદાર ડાયલોગ્સથી 'સંન્યાસી', 'ચરસ' અને 'બેઝુબાન' જેવી હિટ ફિલ્મોને વધારે જીવંત બનાવી હતી.
ડિરેક્શન ક્ષેત્રે મેળવી મોટી સફળતા
લેખનમાં પોતાની પ્રતિભા સાબિત કર્યા બાદ તેમણે ડિરેક્શન ક્ષેત્રે પ્રવેશ કર્યો. વર્ષ 1973માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ 'પ્રેમ પ્રભાત' દ્વારા તેમણે એક ડિરેક્ટર તરીકે ડેબ્યુ કર્યું હતું. ત્યારબાદ વર્ષ 1980માં તેમણે શશી કપૂરની મુખ્ય ભૂમિકા ધરાવતી ફિલ્મ 'કાલી ઘટા'નું સફળ ડિરેક્શન કર્યું હતું. તેમની ડિરેક્ટર તરીકેની છેલ્લી યાદગાર ફિલ્મ વર્ષ 2001માં આવેલી સ્વતંત્રતા સેનાની 'વીર સાવરકર' પર આધારિત બાયોપિક હતી, જેને દર્શકો અને વિવેચકો દ્વારા ખૂબ જ સરાહવામાં આવી હતી.
નાના પડદા પર 'ગુલ ગુલશન ગુલફામ' અને સાહિત્યિક વારસો
મોટા પડદા ઉપરાંત દૂરદર્શનના ગોલ્ડન એરામાં નાના પડદા પર પણ તેમણે અદ્ભુત યોગદાન આપ્યું હતું. 90ના દાયકાની અતિ લોકપ્રિય દૂરદર્શન સિરિયલ 'ગુલ ગુલશન ગુલફામ'નું નિર્દેશન કરીને તેઓ ઘરઘરમાં જાણીતા બન્યા હતા. આ સિવાય તેમણે 'મીરાબાઈ' અને 'જિંદગી' જેવી લોકપ્રિય સિરિયલ્સથી લોકોના દિલ જીત્યા હતા. સાહિત્યિક ક્ષેત્રે તેમણે 'કાલે હાથે', 'આલે', 'એક જર્નાલિસ્ટ દી આત્મકથા', 'એક થા ચિત્રકાર એક થા રાજા', 'મોત' અને 'સોચ' જેવા અનેક પ્રખ્યાત પુસ્તકોની રચના કરી હતી. તેમના નિધન પર સાહિત્ય અકાદમી સહિત દેશના અનેક મહાનુભાવોએ ઊંડો શોક વ્યક્ત કરીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી છે.
