China Calls for Middle East Peace: ઈરાનને લઈને અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સાથે વધતા તણાવ વચ્ચે ચીને પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો તેજ કર્યા છે. ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગે ઓમાનના સુલતાન હૈથમ બિન તારિક અલ-સૈયદ સાથેની બેઠક દરમિયાન સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો કે પશ્ચિમ એશિયા અને અખાતી ક્ષેત્ર મોટી મહાસત્તાઓની હરીફાઈનું મેદાન બનવું જોઈએ નહીં. તેમણે આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે અરબ દેશો સાથે મળીને કામ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંઘર્ષને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા વધી રહી છે.
શી જિનપિંગે પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ માટે શું કહ્યું?
ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગે ઓમાનના સુલતાન સાથેની બેઠકમાં પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ અંગે ચીનનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે આ ક્ષેત્ર મહાસત્તાઓ વચ્ચેની હરીફાઈનું મેદાન બનવું જોઈએ નહીં. શી જિનપિંગે ભાર મૂક્યો હતો કે પ્રદેશમાં શાંતિ અને સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે તમામ પક્ષોએ સાથે મળીને પ્રયાસ કરવા જોઈએ. તેમણે અરબ દેશો સાથે સહયોગ વધારીને યુદ્ધ રોકવા અને સુરક્ષા સંબંધિત પડકારોનો ઉકેલ લાવવાની તૈયારી પણ વ્યક્ત કરી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે 1978માં ચીન અને ઓમાન વચ્ચે રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત થયા બાદ ઓમાનના કોઈ રાષ્ટ્રાધ્યક્ષની આ પ્રથમ ચીન મુલાકાત છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સુરક્ષિત દરિયાઈ વાહનવ્યવહાર પર ભાર
ચીન અને ઓમાન દ્વારા જાહેર કરાયેલા 20 મુદ્દાના સંયુક્ત નિવેદનમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સામાન્ય અને સુરક્ષિત દરિયાઈ વાહનવ્યવહાર ફરી શરૂ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. બંને દેશોએ અમેરિકા અને ઈરાનને શાંતિપૂર્ણ માર્ગ અપનાવવા, સંઘર્ષનો અંત લાવવા અને જૂન મહિનામાં થયેલા કરારના આધારે ફરી વાટાઘાટો શરૂ કરવા અપીલ કરી હતી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના મહત્ત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક છે. અહીં તણાવ વધવાથી તેલ અને અન્ય માલસામાનના પરિવહન પર અસર થવાની ચિંતા રહે છે. તેથી આ જળમાર્ગમાં સુરક્ષિત અવરજવર જાળવવી આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
ઈરાનના નાયબ સુરક્ષા પ્રમુખે પણ કરી ચીનની મુલાકાત
ઈરાનના નાયબ સુરક્ષા પ્રમુખ અલી બાઘેરી કાનીએ પણ ચીનની મુલાકાત લીધી હતી. આ દરમિયાન તેમણે ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી સાથે બેઠક કરી હતી. આ બેઠકમાં ઈરાનના સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષાને સમર્થન આપવાની વાત કરવામાં આવી હતી. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવના માહોલમાં આ મુલાકાતને બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંપર્કના મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
ચીનના ખાસ દૂત ઈરાન, ઓમાન અને સાઉદી અરેબિયા જશે
પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસોને આગળ વધારવા માટે ચીનના ખાસ દૂત ઝાઈ જૂન આ જ મહિને ઈરાન, ઓમાન અને સાઉદી અરેબિયાની મુલાકાત લેવાના છે. આ પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ પ્રાદેશિક દેશોના નેતાઓ સાથે વાતચીત કરીને તણાવ ઘટાડવા અને રાજદ્વારી ઉકેલ માટે પ્રયાસ કરશે. ચીનની આ પહેલ દર્શાવે છે કે તે પશ્ચિમ એશિયાની સુરક્ષા અને રાજકીય સ્થિતિ અંગે સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા માગે છે.
ઈરાન મુદ્દે ચીનની ભૂમિકા કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ?
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવમાં ચીનની રાજદ્વારી ભૂમિકા મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહી છે. ચીનના નિવેદનો અને ઓમાન સાથેના સંયુક્ત પ્રયાસો દ્વારા યુદ્ધ અટકાવવા તથા વાટાઘાટોનો માર્ગ ફરી ખોલવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. શી જિનપિંગે કહ્યું હતું કે વિશ્વ મોટા ફેરફારોના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે અને તમામ પક્ષોએ સાથે મળીને યુદ્ધ રોકવા તથા સુરક્ષા સંબંધિત પડકારોનો ઉકેલ લાવવા આગળ આવવું જોઈએ. હવે ચીનના ખાસ દૂતની પ્રસ્તાવિત મુલાકાતો અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેની રાજદ્વારી વાટાઘાટો પર નજર રહેશે. પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ઘટાડવામાં આ પ્રયાસો કેટલી અસરકારક સાબિત થાય છે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
